رنگ پیشفرض

رنگ آبی سیر

رنگ سبز

رنگ خاکستری

رنگ نارنجی

 
 
محل کنونی شما:
 
 
 
 
 
 

سیری در ترجمه های فارسی قرآن (15)

نامه الکترونیک چاپ PDF
امتیاز کاربر: / 0
بدخوب 
قرآن کریم

سلسله نوشتار " فراسوی ترجمه " تلاش دارد تا با مطالعه مورد پژوهانه، گزارشی توصیفی و تاریخی از ترجمه های قرآن به زبان فارسی و سیر تحول ترجمه نگاری قرآن را ارائه نماید. در هر شماره از این سلسله، تعدادی از ترجمه های قرآن معرفی و تبیین می شود.

آیت الله محمد باقر موسوی همدانی بنا بر سفارش مرحوم علامه طباطبائی از ابتدا تا انتهای تفسیر المیزان را ترجمه کرده و ترجمه آیات را نیز به آن افزوده است.1 این ترجمه با نثری نسبتا روان و ساده نگارش یافته است و روش مترجم ترجمه معنائی و تا حدی آزاد است از این رو هماهنگی دقیق میان ترجمه با متن وجود ندارد. در برخی موارد نیز بجای ترجمه نقل به معنی شده و معنای اصلی کلمه منظور نگردیده است.این ترجمه دارای توضیحات تفسیری است که بر اصل ترجمه افزوده شده و بدون داشتن معیار دقیق و مشخصی،برخی میان پرانتز و برخی بدون پرانتز در داخل متن آورده شدهاند.2 از نکات قابل توجه در این ترجمه ،عدم هماهنگی ترجمه با دیدگاههای تفسیری علامه طباطبائی است تا آنجا که برخی گفته اند نگارنده به ترجمه مرحوم پاینده نظر داشته است نه تفسیر المیزان.3

 محمد خواجوی ( 1369 ش )

استاد محمد خواجوی از مترجمان و حکمت پژوهان معاصر هستند که اکثر قریب به اتفاق آثار ملاصدرا بزرگترین فیلسوف قرون اخیر ایران را به فارسی ترجمه کرده اند. ترجمه وی از قرآن مجید در سال 1369 (ه ش) ارائه شد.4 ترجمه آقای محمد خواجوی ترجمه‌ای است بر مبنای وجوه نظایر آن طور که مترجم در مقدمه ترجمه اش آورده است هدف از چنین روشی آشکار ساختن وجوه معانی و روشن تر کردن ترجمه و ابهام زدایی است. این ترجمه توضیحات و اضافات بسیاری کمی دارد که در داخل دو قلاب قرار گرفته است.اسلوب و زبان متن ترجمه به طور کلی امروزین و ساده و در عین حال روان و گویا می باشد و بر اساس قواعد دستور زبان فارسی نگارش یافته است.5

 

مصطفی خرم دل ( 1371 ش )

دکتر مصطفی خرم دل از دانشوان و قرآن پژوهان مشهور کردستان ایران است. ترجمه خرم دل از قرآن با عنوان ترجمه و تفسیر نور در تهران توسط نشر احسان چندین بار به طبع رسیده است این اثر در حقیقت ترجمه ای است روان و معنایی كه به گفته مترجم ترجمه ای گویا، رسا و تفسیر آمیز از آیات قرآن کریم است.6 وی افزوده های تفسیری را درون پرانتز جای داده تا خواننده بتواند به آسانی آنها را از ترجمه آیات باز شناسد. افزون بر آن واژگان و عبارات دشوار را به اختصار اما روشنگر توضیح داده است.علاوه بر این مترجم هرگاه ضرورتی احساس کرده به نکات قابل توجه و ارزشمندی اشاره کرده است. از دیگر ویژگی‌های این اثر اشاره به تناسب و ارتباط آیات است.مؤلف هر جا که تشخیص داده معنای آیه ای با آیه ای دیگر در ارتباط است به آن ارجاع داده است.این اثر به نثری امروزی و آسان فهم و به دور از افراطی گرایی در گرایش به فارسی یا عربی نگارش یافته است و از لحاظ مطابقت با متن نیز نسبتا دقیق است.7 برخی قرآن پژوهان این اثر را از جهت جامعیت مطالب آن در زمینه ترجمه و تفسیر و لغات قرآنی ستوده اند و بر روانی و دلپذیری نثر آن، هنرمندانه بودن تلفیق ترجمه آیات با تفسیر در عین حفظ مرز بندی آنها و عالمانه بودن ارائه توضیح اصطلاحات قرآنی در پا نوشت ها تأکید کردهاند.8

آیت الله محمد باقر موسوی همدانی بنا بر سفارش مرحوم علامه طباطبائی از ابتدا تا انتهای تفسیر المیزان را ترجمه کرده و ترجمه آیات را نیز به آن افزوده است.1 این ترجمه با نثری نسبتا روان و ساده نگارش یافته است و روش مترجم ترجمه معنائی و تا حدی آزاد است از این رو هماهنگی دقیق میان ترجمه با متن وجود ندارد

مكارم شیرازی ( 1373 ش )

ترجمه آیت الله مکارم شیرازی ترجمه ای روان و سلیس از قرآن است که اکنون در شمار ترجمه های رایج قرآن قرار دارد.این ترجمه در اصل بخشی از تفسیر نمونه بوده است که توسط گروهی از محققان حوزه تحقیق و باز نگری شده است و با ویراستاری آقای جواد محدثی در سال 1373 چاپ شده است.روش ترجمه، معنائی و یا به تعبیر "مترجم محتوا به محتوا"ست که در آن معانی به طور دقیق از لباس زبان اول برهنه می شود و در مغز جای می گیرد سپس به طور دقیق به لباس زبان دوم آراسته می گردد.9 از آنجا که هدف ارائه ترجمه ای روان ،گویا و در عین حال دقیق و محکم برای همگان مخصوصا نسل جوان تحصیل کرده امروز بوده، نثر ترجمه کاملا ساده و عامه فهم انتخاب شده و با آوردن توضیحات تفسیری ابهام های موجود در فهم آیه برطرف گردیده است.

یکی از قرآن پژوهان معاصر اشکالات نحوی، ساختاری، لغوی و صرفی بر این اثر را یاد آور شده است و ترجمه را از جهت نگارش فارسی،محتوای تفسیری و هماهنگی در بر گردان آیات مشابه دچار اشکال دانسته است.10

 

مصطفی رحماندوست ( 1377 ش )

قرآن

ترجمه جزء سی ام قرآن کریم توسط مصطفی رحماندوست شاعر توانای معاصر برای آشنایی كودكان و نوجوانان با قرآن در یك جلد ترجمه انجام شده است.11 قلم روان و صمیمی مترجم و سبک ساده و بی پیرایه ترجمه قابل تحسین است . زبان ترجمه امروزی است و واژه گزینی آن علاوه بر مطابقت با نثر معیار، ناظر به فهم و درك مخاطب ـ کودک و نوجوان ـ بوده است. و از حجم توضیحات تفسیری متوسطی بسته به نیاز مخاطب بر خوردار می باشد. این توضیحات قابل توجه تفسیری ، بدون هیچگونه تمایز، داخل در متن عرضه شده اند. از ویژگیهای این ترجمه می توان به نیاز سنجی مترجم و مخاطب محوری آن و همچنین ارائه توضیحات برخی مفردات قرآنی و یا اصطلاحات فارسی بکار رفته در ترجمه و یا تفسیر مختصر برخی آیات در مؤخره کتاب به عنوان « یاد آوری» اشاره كرد.

 

مسعود انصاری ( 1377 ش )

مسعود انصاری قرآن پژوه پرتلاش معاصر است كه در زمینه ترجمه پژوهی قرآن نیز دارای آثار ارزشمندی است. که از آن جمله می توان به ویرایش فنی ترجمه محدث دهلوی،ترجمه بهاء الدین خرمشاهی و محمد مهدی فولادوند اشاره کرد.

ترجمه مسعود انصاری ترجمه ای از قرآن كریم است محتوایی که بارزترین ویژگی آن پایبندی به نحو قرآنی است.در این ترجمه مطابقت با متن از لحاظ لغوی و محتوایی به خوبی در نظر گرفته شد ه و درموارد ضروری افزوده های تفسیری را به همراه خود دارد. این افزوده ها در مواردی که شرح مستقیم واژه های بوده اند در درون دو هلال قرار گرفته اند و اگر به گونه ای دیگر بوده درون دو قلاب جای گرفته است.نثر ترجمه نثر معیار و امروزی است و از آوردن عبارات نامأنوس و سره نویسی در آن پرهیز شده و مترجم هیچگونه گرایش افراطی نسبت به عربی یا فارسی گرایی نداشته است.از لحاظ مطابقت با متن آیات، ترجمه ای است دقیق که معادل یابی تک واژگان در آن با دقت بسیاری صورت گرفته است.تأکیداتی که در متن عربی قرآن بسیاربه کار رفته و در فارسی معادلی ندارد با روشی بسیار دقیق تا آنجا که برای خواننده فارسی ملال آور نباشد ظاهر شده اند.12

 

گلی از بوستان خدا (سید محمد حجتی 1378 ش)

گلی از بوستان خدا( ترجمه ای گویا از آیات قرآن) است كه توسط، سید مهدی حجتی، انجام شده است.13 است.این ترجمه از قرآن با نثر معیار و امروزی و به صورت روان، سلیس و قابل فهم برای همه مردم ارائه شده است مترجم برای حفظ انسجام آیات مطالب هر سوره را عنوان بندی کرده است . حجم توضیحات تفسیری اگر چه زیاد نیست اما قابل توجه می باشد . این توضیحات در متن داخل شده و شامل مسائلی چون شأن نزول و علت نزول آیات می باشد . متاسفانه این ترجمه بدون متن عربی قرآن ارائه شده است و از سبک معمول تقسیم بندی آیه به آیه قرآن پیروی نکرده است .

خرم دل از قرآن با عنوان ترجمه و تفسیر نور در تهران توسط نشر احسان چندین بار به طبع رسیده است این اثر در حقیقت ترجمه ای است روان و معنایی كه به گفته مترجم ترجمه ای گویا، رسا و تفسیر آمیز از آیات قرآن کریم است. وی افزوده های تفسیری را درون پرانتز جای داده تا خواننده بتواند به آسانی آنها را از ترجمه آیات باز شناسد

آیت الله مشكینی ( 1380 ش )

ترجمه آیت الله مشکینی از قرآن کریم ترجمه ای روان همراه با نکات تفسیری مناسب و به اندازه است. این ترجمه با ویرایش حسین استاد ولی در سال 1380 به چاپ رسید.14 آیت الله مشکینی در نگارش این ترجمه دقت های ویژه ای را بكار برده است. از جمله آنکه اگر در یك واژه چند معنا احتمال داده می شد تمام معانی را منعكس كرده اند به این ترتیب كه در صورت متضاد بودن معانی، معنای دوم و سوم را با کلمه «یا» و در غیر اینصورت با کلمه «و» آورده اند. ایشان به ترجمه "واو"های عطف که در اول برخی آیات هست نیز توجه داشته اند و اگر عطف به محذوف بوده است نکته حذف شده را بیان کرده اند. نکته دیگر آن که مطالب اضافه شده چه به عنوان جملات تکمیلی و چه به عنوان شرح، همه یکدست در پرانتز آورده شده است.15

 

طاهره صفار زاده ( 1380 ش )

خانم صفارزاده از مترجمان و اساتید ادبیات فارسی و انگلیسی است كه ترجمه خود را از قرآن كریم به دو زبان فارسی و انگلیسی در سال 138 منتشر كرد.16 این ترجمه با سبک ساده ارائه شده است نثر ترجمه اگر چه برخی مواقع متکلفانه می شود امّا در مجموع امروزی و واژه گزینی آن مطابق با نثر معیار است و این ترجمه مناسب سطح عمومی فارسی زبانان می باشد . حجم توضیحات تفسیری این ترجمه ، قابل ملاحظه و متوسط است. سعی مترجم بر آن بوده است توضیحات خارج از متن را در میان کروشه بگذارد، که از این نظر حجم کروشه ها زیاد شده است در این ترجمه كه به صورت دو زبانه ( فارسی ، انگلیسی) عرضه شده است اغلب صفحات دارای پانوشت (تفسیر، شأن نزول ، تاریخ نزول و ...) می باشد . اثر از جهت عدم رعایت ساختار نحوی در برخی آیات، ترجمه نشدن برخی از عبارات و الفاظ دقیق نبودن واژه گزینی ها و وجود اشكالات زبانی، نقد شده است.17

 

علی اصغر حلبی ( 1380 ش )

ترجمه دکتر علی اصغر حلبی استاد دانشگاه در سال 1380 به چاپ رسید.18 در این اثر تلاش شده است که ترجمه قرآن با توضیحات تفسیری همراه باشد از این رو برای فهم بهتر آیات هر جا به شرح و ترجمه نیاز بوده است از قلاب استفاده شده است. مترجم در پایان ترجمه، سخنان مفصلی در 30 صفحه آورده و درباره نکاتی همچون: اهمیت قرآن کریم و برخی از مباحث علوم نكاتی را بیان كرده است وی همچنین سخنی درباره ترجمه حاضر و انگیزه خود در ترجمه قرآن، نگاشته است.به رغم تلاش مترجم، در بررسی این ترجمه به مشکلاتی مانند: اغلاط علمی و محتوایی، ویرایش بسیار بد و استفاده بیش از اندازه از كروشه برمی خوریم. برخی قرآن پژوهان معتقدند این ترجمه میان کم دقتی و سنگینی قلم جمع کرده است؛ و در مجموع نه آن گونه که باید ، روان است و نه دقیق. 19

 [1] - طباطبائی، محمد حسین، تفسیر المیزان، مترجم سید محمد باقر موسوی همدانی، چاپ اول، 1363 دفتر انتشارات اسلامی، قم.

[2] - اهتمام ایرانیان به قرآن، ص 138.

[3] - دانش نامه قرآن و قرآن پژوهی،ج 1،صفحه 575

[4] - خواجوی، محمد، ترجمه قرآن كریم، چاپ اول، 1369، انتشارات مولی.

[5] - اهتمام ایرانیان به قرآن، ص 175

[6] - خرم دل، مصطفی، ترجمه و تفسیر نور، چاپ اول، 1373، نشر احسان، تهران.

[7] - دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ص 774.

[8] - محمد علی کوشا،ترجمان وحی،سال پنجم ،شماره دوم ص 37

[9] - مؤخره ترجمه،چاپ دوم ، انتشارات دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی- ص 607، مكارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن كریم، چاپ اول، 1373.

[10] - مرتضی کریمی نیا ، بینات،سال سوم ، شماره 69 ص 11،مقاله نقد و بررسی ترجمه قرآن کریم از آیت الله مکارم شیرازی

[11] - رحمان دوست، مصطفی، ترجمه قرآن كریم، (جزء سی ام)، چاپ اول، زمستان 77، موسسه فرهنگی و انتشاراتی محراب قلم.

[12] - اهتمام ایرانیان به قرآن، ص 198.

[13] - حجتی، سید محمد، گلی از بوستان خدا، چاپ اول، 1378، موسسه فرهنگی جهان رایانه كوثر.

[14] - مشكینی، علی، ترجمه قرآن كریم، چاپ اول، 1380، با ویرایش حسین استاد ولی، انتشارات الهادی، قم.

[15] - مشكینی، علی، ترجمه قرآن كریم، گفتار مترجم، ص 614

[16] - صفارزاده، طارهره، ترجمه فارسی و انگلیسی قرآن حكیم، چاپ اول، 1380، موسسه فرهنگی جهان رایانه كوثر.

[17] - كوشا، محمد علی، ترجمان وحی، شماره 12، ص 27.

[18] - حلبی، علی اصغر، ترجمه قرآن كریم، چاپ اول، 1380، انتشارات اساطیر.

[19] - استاد ولی ، حسین ، دو ترجمه جدید از قرآن کریم ، ترجمان وحی ، شماره ـ ، ص 4

 
 
 
 
 
 

 
 



:: تمامی حقوق این پایگاه متعلق به مدرسه علميه اباصالح المهدي عج اصفهان  می باشد. ::

تلفن تماس : 0311 - 2265300

 

پایگاه علمی پژوهشی با مدیریت حجت الاسلام و المسلمین حمید رضا امینی